๓) การมองตนและการประเมินของกัลยาณมิตร
๑) การวัดผล และประเมินผลตนเอง
๒) การวัดผล และประเมินผลโดยเพื่อนนักเรียน
๓) การวัดผล และประเมินผลโดยครูผู้สอน
๔) การซ่อมเสริมและช่วยเหลือกันฉันกัลยาณมิตร
กล่าวโดยสรุป กระบวนการเรียนการสอนตามหลักพหูสูต คือ การที่ได้นำ
หลักการสอนตามแนวพุทธวิธีมาประยุกต์ใช้ในการเรียนการสอนที่มีความเหมาะสมกับชีวิต
วิถีไทย ที่เคารพในพระพุทธศาสนามาเป็นเวลายาวนาน การที่ได้ฝึกทักษะภาษาไทยตามหลัก
พหูสูตด้วยการฝึกหัด ฝึกปรือ และฝึกฝน มีความเหมาะสมกับวิชาภาษาไทย ซึ่งเป็นวิชาทักษะ
ซึ่งผู้เรียนจะต้องได้รับการฝึกทักษะบ่อย ๆ จึงจะเกิดความชำนาญในการใช้ภาษา เพื่อการ
สื่อสาร และแสวงหาความรู้ในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังเป็นการฝึกทักษะในการคิดอีกด้วย more »
๔.๒.๑ การศึกษาขั้นปริยัติ
๔.๒.๑ การศึกษาขั้นปริยัติ๑๑
เป็นการฝึกอบรมตนให้เกิดความรู้ ความจำทางใจ ให้เกิดความแคล่วคล่อง
ความแม่นยำทางปาก และให้เกิดความชำนาญทางกาย การศึกษาขั้นปริยัติ จำแนกตามลักษณะ
ของผู้ศึกษาเป็น ๓ ประการ คือ
๑) การเรียนเป็นดุจงูพิษ (อลคัททปริยัติ)
๒) การเรียนเพื่อถอนตนให้พ้นทุกข์ (นิตถรณปริยัติ)
๓) การเรียนเพื่อเป็นคลังศาสนา (ภัญฑาคาริกปริยัติ)๑๒
การเรียนเป็นดุจงูพิษ คือ บุคคลเรียนผิดทาง เรียนเพื่อจะติเตียนผู้อื่น บุคคลบาง
พวกเล่าเรียนธรรมคือ สุตตะ เคยยะ ฯลฯ เวทัลละ แล้วไม่พิจารณาเนื้อความด้วย และมี
วัตถุประสงค์เพื่อเปลื้องตนจากการกล่าวร้าย จึงเล่าเรียนธรรมนั้น ย่อมไม่ได้ประโยชน์แห่ง
ธรรม ย่อมเป็นไปเพื่ออันตรายอันไม่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์ตลอดกาลนาน more »
ฝึกอบรมกาย วาจาให้สงบมั่นคง และเพื่อชำระทิฏฐิ
๔.๒.๒ การศึกษาขั้นปฏิบัติ
เป็นวัตรจริยาสำหรับอบรมไตรทวาร๑๕ให้ดำเนินไปในทางที่ถูก ที่ชอบ เพื่อ
ฝึกอบรมกาย วาจาให้สงบมั่นคง และเพื่อชำระทิฏฐิ (ความเห็น) ให้บริสุทธิ์ แจ่มใส การศึกษา
ขั้นปฏิบัติ ต้องอาศัยการศึกษาขั้นปริยัติเป็นพื้นฐานจึงจะปฏิบัติได้สะดวก และถูกต้อง เพราะ
การศึกษาขั้นปริยัติเป็นปัจจัยให้เกิดความรู้ ความรู้ส่องให้เห็นอรรถ การเห็นอรรถทำให้ปฏิบัติ
ถูกต้อง การปฏิบัติอย่างถูกต้อง ธรรมรสและเกื้อหนุนให้เกิดความสงบสุข
การศึกษาขั้นปฏิบัตินี้มีอยู่ ๓ ขั้น ตามลักษณะ ศีล สมาธิ และปัญญา คือ ศีลเป็น
ดุจพิ้นที่ สมาธิเป็นดุจเรือน ปัญญาเป็นดุจเครื่องมุง สำหรับฝึกอบรมไตรทวารในทางที่ดีขึ้น
โดยลำดับขั้น ดังนี้
๑) ข้อฝึกหัดให้ศีลบริสุทธิ์ (อธิศีลสิกขา) more »
การศึกษาขั้นปฏิเวธ หมายถึงการรู้แจ้ง
การบำเพ็ญสมถกัมมัฏฐาน จนได้บรรลุฌาน ๔ อธิปัญญาสิกขา ศึกษาเรื่องปัญญา ให้เกิด
ปัญญาแจ่มแจ้ง การบำเพ็ญวิปัสสนากัมมัฏฐาน ของผู้ได้ฌานแล้วจนได้บรรลุวิชชา ๘ คือ
เป็นพระอรหันต์๑๗
๔.๒.๓ การศึกษาขั้นปฏิเวธ
การศึกษาขั้นปฏิเวธ หมายถึงการรู้แจ้ง แทงตลอดด้วยการเจาะถึงแก่นแท้แห่ง
ธรรม อันเป็นผลจากการปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งได้แก่ โลกุตตรธรรม คือมรค ผล
นิพพาน นั่นเอง
เมื่อผู้ปฏิบัติอบรมศีล สมาธิ ปัญญา จนแก่กล้าขึ้นเป็นอริยมรรค คือ ศีลบริสุทธิ์
ด้วยสัมมาวาจา เจรจาชอบ ด้วยสัมมัมมันตะ การงานชอบ และด้วยสัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ
จัดเป็นอธิศีลสิกขา จิตขาวสะอาดด้วยสัมมาวายามะ เพียรชอบ ด้วยสัมมาสติ ระลึกชอบ และ
ด้วยสัมมาสมาธิ ตั้งมั่นชอบ จัดเป็นอธิจิตตสิกขา ปัญยาเฉียบแหลมด้วยสัมมาทิฏบิ เห็นชอบ more »
บทที่ ๕ สรุปผลการวิจัย และข้อเสนอแนะ
๕.๑ สรุปผลการวิจัย
ในงานวิจัยนี้ เป็นการศึกษาคุณค่า และสำคัญของพาหุสัจจะในพระพุทธศาสนา
เถรวาท ผู้วิจัยมีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาพาหุสัจจะในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท
๒) เพื่อศึกษาหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับพาหุสัจจะ ๓) เพื่อศึกษาการประยุกต์พาหุสัจจะ มา
พัฒนาชีวิตในสังคมปัจจุบัน จากการศึกษาพบว่า
ความหมายในคัมภีร์พระพุทธศาสนา พาหุสัจจะ คือ ความเป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก
เป็นทางหลีกเลี่ยงสำหรับบุคคลผู้ได้ยินได้ฟังน้อย เป็นทางดับสนิทสำหรับบุคคลผู้ได้ยินได้ฟัง
น้อย เป็น ๑ ในสัทธรรม ๗ ประการ เป็น ๑ ในจรณธรรม ๑๕ ประการ การพูดเรื่องพาหุสัจจะ
เป็นเรื่องดีสำหรับผู้เป็นพหูสูต เป็นเรื่องไม่ดีสำหรับผู้มีสุตะน้อย พาหุสัจจะมีความหมาย
เหมือนกับพหูสูต และสุต (สุตะ) คือ ความเป็นผู้สดับมาก เป็น ๑ ใน ๘ คุณสมบัติของภิกษุผู้ more »